Mehmed Uzun Biyografisi: Mehmed Uzun Kimdir?

Mehmed Uzun Kimdir?

Yazar (D.1953, Siverek / Şanlıurfa - 11 Ekim 2007, Diyarbakır). 1977 yılından itibaren yaşamını İsveç’te sürdürdü.

Türkçe, Kürtçe, İsveççe edebi çalışmalarıyla çok dilli, çok kültürlü bir yazar olarak tanındı. Uzun yıllar İsveç Yazarlar Birliği yönetim kurulu üyeliğinde bulundu.

Ayrıca İsveç PEN Kulübü ve Uluslararası PEN Kulüp’te aktif olarak çalıştı.

Mehmed Uzun, Kürt dilinde altı roman yazdı. Romanları başta Türkçe olmak üzere birçok dile çevrildi.

Denemeleri de çeşitli dergi ve gazetelerde yirmiye yakın dilde yayımlandı. Türkçede de yayımlanan Aşk Gibi Aydınlık Ölüm Gibi Karanlık romanı ve Nar Çiçekleri adlı deneme kitabı ile ilgili olarak yargılandı ve aklandı.

Kendisini “Kürdüm, Türkiyeliyim, İsveçliyim, İskandinavım, evrenselim. Hem kutsal iki nehrin, Dicle ve Fırat’ın arasındaki çok kapalı bir bölgenin yerlisiyim, hem de dünya vatandaşıyım.

Çünkü dünyanın kültürleri, ülkeleri ve dilleri boyunca yolculuk ediyorum.” diye tanıtıyor. Kürtçe olarak yazdığı eserleri sonradan Türkçeye çevrildi.

Mehmed Uzun, 10 Ekim 2007 günü Diyarbakır Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesinde mide kanseri tedavisi görmekteyken vefat etti. 13 Ocak 2007 günü Diyarbakır Ulu Camiinde kılınan cenaze namazından sonra Mardinkapı Mezarlığında toprağa verildi.

Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi tarafından Sümerpark Yerleşkesi içinde yaptırılan kütüphaneye "Mehmed Uzun Kent Kütüphanesi" adı verilmiştir.

Mehmed Uzun İçin Ne Dediler?

“Hayat ve düşler ve de sözler, Mehmed Uzun’un Dicle’ye yakarışında dörtnala giden rahvan atlar gibiler. Bir kez sayfaların arasında koşmaya başlamışlar, durdurabilene aşk olsun.” (Şeyhmus Diken)“

*** Uzun’un hikâyelerinde unutulmasına izin verilmeyen anılar, satırlardaki romantizmin ve şiirin çıkış noktalarıdır. Eserlerini Kürtçe yazan Mehmed Uzun, Yaşar Kemal’in deyişiyle ‘bir dilin romanını’ oluşturdu.

1977’de Suriye’ye, oradan İsveç’e geçen ve çalışmalarına devam eden Uzun için ilk gençlik yıllarını geçirdiği Diyarbakır, hasretini yıllarca taşıyacağı bir kent olacaktı. Diyarbakır’la birlikte hayatının bir dönemini de terketmişti.

Ülkesiz kalan bir insan için, ‘bu benim’ diyebileceği bir rüya, bir aşk gerekir. Nar Çiçekleri kitabında Ape Verdo tam da bu duygularla gözyaşlarına sadık kalmıştır.

Dicle Nehri’nin kenarında Sayat Nova’nın şiirlerini, içkisini ve acısını bir ayin gibi yinelerken, üstü örtülmüş bir yaşamın ifadesi imkânsız derinliğini hissettirir.” (Umay Umay)

Deneme: Hêz û Bedewiya Pênûsê (Kalemin Gücü ve Görkemi, 1993), Nar Çiçekleri (1996), Bir Dil Yaratmak (söyleşiler, 1997), Dengbejlerim (1998), Zincirlenmiş Zamanlar Zincirlenmiş Sözcükler (2002).

Destan-Ağıt: Mirina Egîdekî (Bir Yiğidin Destanı, 1993).

Roman: Tu (Sen, 1985), Mirina Kalekî Rind (Yaşlı Rind’in Ölümü, 1987), Siya Evînê (Yitik Bir Aşkın Gölgesinde, çev. Muhsin Kızılkaya, 1989), Rojek ji Rojên Evdalê Zeynikê (Evdalê Zeynikê'nin Günlerinden Bir Gün, 1991), Bîra Qederê (Kader Kuyusu, çev.

Muhsin Kızılkaya, 1995), Ronî Mîna Evîne - Tarî Mîna Mirinê (Aşk Gibi Aydınlık Ölüm Gibi Karanlık, 1998), Dicle'nin Sesi I - Hawara Dîcleyê (Dicle'nin Yakarışı, 2002), Diclenin Sesi II - Dicle'nin Sürgünleri (2003).

Araştırma-İnceleme:Destpêka Edebiyata Kurdî (Kürt Edebiyatına Giriş, 1992), Rindê Baxçeyê Kaloyî de (Kürtçe, Malmisanıj ile, 2004), Rindê Vana Ê Min a (Kürtçe, Malmisanıj ile, 2004), Rindê û Keyeyê Xo (Kürtçe, Malmisanıj ile, 2004).

Antoloji:Antolojiya Edebiyata Kurdî (Kürt Edebiyatı Antolojisi, iki cilt, 1995), Världen i Sverige (Tüm Dünya İsveç'te, Edebiyat Antolojisi, M. Grive ile Birlikte, 1995).

Söyleşi:Ziman û Roman (Dil ve Roman, 1997), Bir Dil Yaratmak (1997).

Anlatı: Ruhun Gökkuşağı (2005).

İlk baskı: En bok för alla, 1995.

Antolojiya Edebiyata Kurdî (Kürt Edebiyat Antolojisi) - Antoloji, iki cilt. İlk baskı: Aram Yayınları, 1995.

• Bîra Qederê (Kader Kuyusu) - Roman. İlk baskı: Avesta Yayınları, 1995. (Sel Yayıncılık, ISBN: 978-605-7728-67-8)

Hêz û Bedewiya Pênûsê (Kalemin Gücü ve Görkemi) - Deneme. İlk baskı: Nûjen Yayınları, 1993.

Kitapları

• Bir Romanın Hatıra Defteri - Günlük. İlk baskı: 2007. (İthaki Yayınları)
• Ruhun Gökkuşağı - Anlatı. İlk baskı: 2005. (İthaki Yayınları)
• Küllerinden Doğan Dil ve Roman - Söyleşi. İlk baskı: 2005. (İthaki Yayınları)
• Zincirlenmiş Zamanlar Zincirlenmiş Sözcükler - Deneme. İlk baskı: 2002. (İthaki Yayınları, ISBN: 978-975-273-253-7)
• Dicle'nin Sesi I - Hawara Dîcleyê (Dicle'nin Yakarışı) - Roman. İlk baskı: 2002. (Sel Yayıncılık, ISBN: 978-605-7728-65-4)
• Dengbêjlerim - Deneme. İlk baskı: 1998. (İthaki Yayınları)
• Ronî Mîna Evîne - Tarî Mîna Mirinê (Aşk Gibi Aydınlık Ölüm Gibi Karanlık) - Roman. İlk baskı: Avesta Yayınları, 1998. (Sel Yayıncılık, ISBN: 978-605-7728-63-0)
• Ziman û Roman (Dil ve Roman) - Söyleşi. İlk baskı: 1997. (Avesta Yayınları)
• Bir Dil Yaratmak - Söyleşi. İlk baskı: 1997. (İthaki Yayınları, ISBN: 978-605-7762-95-5)
• Nar Çiçekleri - Deneme. İlk baskı: 1996. (İthaki Yayınları, ISBN: 978-605-375-879-2)
• Mirina Egîdekî (Bir Yiğidin Destanı) - Destan-Ağıt. İlk baskı: 1993. (İthaki Yayınları)
• Rojek ji Rojên Evdalê Zeynikê (Abdalın Bir Günü) - Roman. İlk baskı: 1991. (İthaki Yayınları, ISBN: 978-975-273-182-0)
• Siya Evînê (Yitik Bir Aşkın Gölgesinde) - Roman. İlk baskı: Belge Yayınları, 1989. (Sel Yayıncılık)
• Mirina Kalekî Rind (Yaşlı Rind'in Ölümü) - Roman. İlk baskı: 1987. (İthaki Yayınları, ISBN: 978-605-375-994-2)
• Tu (Sen) - Roman. İlk baskı: 1985. (İthaki Yayınları, ISBN: 978-605-375-890-7)