Fatih Terim Biyografisi: Fatih Terim Kimdir?

Fatih Terim Kimdir?

Fatih Terim, 4 Eylül 1953'te Adana'da doğmuş, Türk futbolunun efsanevi isimlerinden biridir. Futbolculuk kariyerini Galatasaray'da libero olarak tamamladıktan sonra teknik direktörlüğe adım atmıştır. Hem Türkiye'de hem de İtalya'da önemli kulüpleri çalıştıran Terim, özellikle Galatasaray ile kazandığı UEFA Kupası ve sayısız lig şampiyonluğu ile 'İmparator' lakabını almıştır. Uluslararası alanda da tanınan ve ödüllendirilen Terim, Türk futboluna damga vurmuş bir figürdür.

Fatih Terim, 4 Eylül 1953 tarihinde Adana'nın Ceyhan ilçesine bağlı Gökseliye kasabasının Çınarlı mahallesinde dünyaya geldi. Babası Kıbrıslı Türk olan Mehmet Talat Terim ve annesi Nuriye Terim'in oğludur. Futbolculuk kariyerine Ceyhanspor'da başlayan Terim, 1969-1974 yılları arasında Adana Demirspor forması giydi. Bu dönemde 2. Lig'de şampiyonluk yaşayarak 1. Lig'e yükselen Adana Demirspor'da ön libero mevkiinde 125 maçta 25 gol atarak dikkatleri üzerine çekti.

1974 yılında o dönemin rekor transfer ücreti olan 1 milyon 400 bin liraya Galatasaray'a transfer oldu. 11 yıl boyunca Galatasaray formasını giyen Terim, futbolcu olarak 1974-1975 ve 1978-1979 sezonlarında Başbakanlık Kupası'nı, 1975-1976, 1981-1982 ve 1984-1985 sezonlarında Türkiye Kupası'nı, 1981-1982 sezonunda ise Süper Kupa'yı kazandı. Galatasaray'da takım kaptanlığı da yapan Terim, 1985'te futbolu bırakana kadar toplam 403 resmi maçta görev aldı. Futbolculuk kariyerinde Galatasaray ile lig şampiyonluğu yaşayamasa da, bu şanssızlığı teknik direktör olarak kıracak ve kulübün en çok şampiyonluk kazanan menajeri olacaktı. Millî takım kariyerinde ise Türkiye 19 yaş altı millî takımında 7, Türkiye 21 yaş altı millî takımında 10 ve A millî takımda 52 maça çıkarak 2 gol kaydetti.

Teknik direktörlük kariyerine Eylül 1987'de MKE Ankaragücü'nde Brian Birch'in yerine geçerek başladı. İlk maçına 27 Eylül 1987'de Zonguldakspor karşısında çıktı ve 1-0 galip geldi. İlk sezonunda takımı ligde 13. sırada tutarak kümede kalmasını sağladı ve Türkiye Kupası'nda yarı finale kadar yükseldi. 1988-89 sezonunda Ankaragücü'nü ligde altıncı sıraya taşıdıktan sonra takımdan ayrıldı.

1989-90 sezonunda kısa bir süre 2. Lig takımı Göztepe'yi çalıştırdı. Göztepe'deki ilk 9 maçında 8 galibiyet ve 1 beraberlik elde etti. Şubat 1990'da Türkiye millî futbol takımında Sepp Piontek'in yardımcılığını yapmaya başlamasıyla birlikte, eş zamanlı olarak Türkiye 21 yaş altı millî futbol takımının da başına geçti. 4 Nisan 1990'da millî takımdaki görevine odaklanmak için Göztepe'den istifa etti. Göztepe, Terim'in ayrılığına rağmen şampiyonluk yarışından kopmasa da 1. Lig'e yükselemedi.

Türkiye U-21 takımının başında ilk maçına 25 Nisan 1990'da Romanya karşısında çıktı ve 2-2 berabere kaldı. Bu maçta Hakan Şükür'e ilk kez U-21 forması giydirdi. 1991 Akdeniz Oyunları'nda Türkiye 21 yaş altı millî futbol takımı ile gümüş madalya kazandı. Haziran 1993'te düzenlenen Akdeniz Oyunları'nda ise 23 yaş altı millî takımın başında altın madalya kazanarak kariyerindeki ilk kupa başarısını elde etti. Bu kadroda Hakan Şükür, Arif Erdem, Tugay Kerimoğlu, Ergün Penbe, Sergen Yalçın, Emre Aşık ve Alpay Özalan gibi genç yetenekler yer alıyordu.

Temmuz 1993'te Sepp Piontek'ten boşalan Türkiye millî futbol takımının başına geçti. 1994 FIFA Dünya Kupası elemelerinde Polonya ve Norveç galibiyetleriyle başarılı bir kapanış yaptı. Asıl başarısını 1996 Avrupa Futbol Şampiyonası elemelerinde gösterdi. Türkiye, tarihinde ilk kez bu şampiyonaya katılarak 1954'ten sonra ilk kez uluslararası bir turnuvada temsil hakkı kazandı. Ancak finallerde Hırvatistan, Portekiz ve Danimarka karşısında gol atamadan ve puansız elenince aynı yıl millî takımdan ayrıldı.

Mayıs 1996'da Galatasaray ile teknik direktör olarak anlaştı ve Avrupa Futbol Şampiyonası sonrası göreve başladı. Kadroya Gheorghe Hagi'yi katan Terim, ilk sezonunda Beşiktaş ile şampiyonluk mücadelesi verdi ve Hagi'nin golüyle 1-1 biten maç sonrası şampiyonluğu kazandı. Aynı sezon Cumhurbaşkanlığı Kupası'nı da Fenerbahçe'yi 3-0 yenerek müzesine götürdü. 1997-98 sezonunda kadroyu Gheorghe Popescu, Fatih Akyel ve Emre Belözoğlu ile güçlendiren Terim, Galatasaray'ı UEFA Şampiyonlar Ligi gruplarına taşıdı ve ligde bir kez daha şampiyon oldu. 1998-99 sezonunda Claudio Taffarel ve Hasan Şaş'ı takıma katan Terim, Galatasaray'ı yine Şampiyonlar Ligi gruplarına taşıdı ve hem ligde hem de Türkiye Kupası'nda Beşiktaş'ı geride bırakarak çifte şampiyonluk yaşadı. Bu şampiyonlukla Terim, Ahmet Suat Özyazıcı ile birlikte Türkiye'de en çok şampiyon olan teknik direktör unvanını paylaştı.

1999-2000 sezonu, Terim'in Türk futbol tarihine geçtiği sezon oldu. Galatasaray, üst üste dördüncü kez Şampiyonlar Ligi gruplarına kalmayı başardı. UEFA Kupası'nda yoluna devam eden takım, sırasıyla Bologna, Borussia Dortmund, Mallorca ve Leeds United'ı eleyerek Avrupa kupalarında finale kalan ilk Türk takımı oldu. 3 Mayıs'ta Antalyaspor'u 5-3 yenerek Türkiye Kupası'nı kazandı. 12 Mayıs'ta Altay'a yenilmesine rağmen 14 Mayıs'ta Beşiktaş'ın Fenerbahçe'ye yenilmesiyle üst üste dördüncü kez lig şampiyonluğunu ilan etti. 17 Mayıs'ta Kopenhag'daki finalde Arsenal'i penaltılarla yenerek UEFA Kupası'nı kazanan ilk ve tek Türk takımı oldu. Bu başarıyla Terim, 'İmparator' lakabını aldı ve bu kupayı kazanan tek Türk teknik direktörü oldu. 21 Mayıs 2000'deki İstanbulspor maçı, Terim'in Galatasaray'daki ilk döneminin son maçı oldu.

Haziran 2000'de İtalya'nın AC Fiorentina takımıyla anlaştı. Sezon başında Gabriel Batistuta'nın yerine Nuno Gomes'i transfer etti. Fiorentina'daki ilk resmi maçında Tirol Innsbruck'a 3-1 yenilerek Avrupa'dan elendi. Ligde iyi bir performans sergileyemese de Coppa Italia'da başarılı oldu ve yarı finalde Milan'ı eleyerek takımını finale taşıdı. Milan ve Internazionale gibi takımlara karşı aldığı başarılar dikkat çekti. 25 Şubat 2001'de Brescia beraberliği sonrası başkan Cecchi Gori ile tartışan Terim, ertesi gün istifa etti. Yerine Roberto Mancini getirildi.

18 Haziran 2001'de AC Milan ile 2 yıllık sözleşme imzaladı. Filippo Inzaghi ve Rui Costa'yı takıma kattı. Yoğun bir hazırlık döneminin ardından ligdeki ilk maçında Brescia ile 2-2 berabere kaldı. İkinci maçta eski takımı Fiorentina'yı 5-2 yendi. UEFA Kupası'nda BATE Borisov ve CSKA Sofya'yı eledi. Milano derbisinde Inter'i 4-2 mağlup etti. Ancak ligde alınan Perugia mağlubiyeti, üst üste iki beraberlik ve 4 Kasım 2001'deki Torino FC mağlubiyeti sonrası görevinden uzaklaştırıldı. Yerine Carlo Ancelotti getirildi.

Terim'in İtalya serüveni sırasında Galatasaray'ın başına geçen Mircea Lucescu, başarılı Avrupa performansına ve 2000-01 sezonunda şampiyonluğa rağmen yönetimle sorunlar yaşadı. Lucescu'nun istifasıyla 17 Mayıs 2011'de üçüncü kez Galatasaray teknik direktörlüğüne getirildi. Ümit Davala ve Hakan Ünsal'ı takıma geri getirirken, Felipe'yi transfer etti. 11 Ağustos 2002'de Samsunspor karşısında alınan 4-1'lik galibiyetle ikinci Galatasaray dönemi başladı. İlk 10 hafta namağlup devam eden takım, 6 Kasım 2002'de Fenerbahçe'ye 6-0 yenilerek tarihi bir mağlubiyet aldı. Şampiyonlar Ligi'nde grup aşamasında elendi. 25 Mayıs 2003'te şampiyonluk yarışında Beşiktaş'a yenilerek şampiyonluğu Lucescu'nun çalıştırdığı Beşiktaş'a kaptırdı.

2003-04 sezonunda Hakan Şükür'ü kadrosuna katan Terim, Şampiyonlar Ligi gruplarına kalmayı başardı. Ancak Türkiye Kupası'nda Çaykur Rizespor'a 5-0 yenilerek elendi ve UEFA Kupası'nda Villarreal CF'ye elendi. Ligde de puan kayıpları yaşayınca 20 Mart 2004'te Çaykur Rizespor maçıyla Galatasaray'dan ayrılma kararı aldı ve bu dönemini mağlubiyetle noktaladı.

Haziran 2005'te tekrar Türkiye millî futbol takımının başına geçti. Ersun Yanal döneminde kötü başlayan 2006 FIFA Dünya Kupası elemelerinde Hakan Şükür'ü tekrar kadroya aldı. Danimarka ile berabere kalıp Ukrayna ve Arnavutluk'u yenerek grubu ikinci bitirdi ve play-off turuna yükseldi. Play-off'ta İsviçre'ye deplasmanda 2-0 yenilip evinde 4-2 kazanmasına rağmen deplasman golü kuralıyla elendi. Maç sonrası çıkan kavga nedeniyle FIFA tarafından cezalar verildi, ancak Terim'in adı cezalarda yer almadı.

7 Şubat 2007'de Gürcistan maçıyla 55. kez takımın başında sahaya çıkarak Coşkun Özarı'nın rekorunu kırdı. 2008 Avrupa Futbol Şampiyonası elemelerinde Norveç ve Bosna-Hersek galibiyetleriyle Türkiye'yi finallere taşıdı. Şampiyonada Portekiz'e mağlup olsa da İsviçre ve Çek Cumhuriyeti karşısında yaptığı geri dönüşlerle çeyrek finale çıktı. Çeyrek finalde Hırvatistan'ı penaltılarla geçerek tarihinde ilk kez yarı finale yükseldi. Yarı finalde Almanya'ya 3-2 yenilerek elendi ve Türkiye turnuvayı 3. sırada tamamladı. 2010 FIFA Dünya Kupası elemelerinde takımı finallere taşıyamadığı için 19 Ekim 2009'da görevinden ayrıldığını açıkladı.

17 Mayıs 2011'de üçüncü kez Galatasaray teknik direktörlüğüne getirildi ve 1 Temmuz 2011'de 3 yıllık resmi sözleşme imzaladı. Fernando Muslera, Emmanuel Eboué, Felipe Melo, Johan Elmander, Tomáš Ujfaluši ve Albert Riera gibi transferlerle güçlenen Galatasaray, normal sezonu 9 puan önde tamamladı. Sadece bu sezona özel uygulanan Şampiyonluk Grubu'nda puan kayıpları yaşasa da 12 Mayıs 2012'de Fenerbahçe Şükrü Saraçoğlu Stadyumu'nda oynanan Fenerbahçe - Galatasaray maçının 0-0 bitmesiyle 18. lig şampiyonluğunu rakibinin sahasında ilan etti. Bu, Terim'in kariyerindeki 5. lig şampiyonluğuydu ve lig tarihinin en fazla şampiyonluk kazanan teknik direktörü unvanını elde etti. 2002, 2012 ve 2013 yıllarında UEFA Elit Teknik Direktörler Forumu'na davet edilen ilk Türk teknik direktör oldu.

2012-13 sezonuna Burak Yılmaz, Umut Bulut ve Hamit Altıntop gibi yerli transferlerle hazırlanan takım, Süper Kupa'yı kazanarak başladı ve ligde liderliği üçüncü haftadan itibaren ele geçirdi. UEFA Şampiyonlar Ligi'ne kötü bir başlangıç yapsa da son üç maçını kazanarak gruplardan çıktı. Devre arasında Didier Drogba ve Wesley Sneijder'ı kadrosuna katan Galatasaray, Schalke 04'ü eleyerek Şampiyonlar Ligi'nde çeyrek finale yükseldi. Çeyrek finalde Real Madrid'e ilk maçta 3-0 yenilse de ikinci maçı 3-2 kazanmasına rağmen elendi. Ligde ise liderliği hiç bırakmayan takım, şampiyonluğu kolayca elde etti. Terim, Galatasaray ile 6. lig şampiyonluğunu kazanarak Süper Lig'de en çok şampiyon olan teknik direktör unvanını geliştirdi.

2013-14 sezonuna Emirates Cup'ı kazanarak ve Fenerbahçe'yi mağlup ederek Süper Kupa'yı alarak başladı. Ağustos ayında TFF'den gelen teklifi kabul ederek hem Galatasaray hem de Türkiye millî futbol takımını eş zamanlı çalıştırmak üzere sözleşme imzaladı. Bu durum Ünal Aysal ve Fatih Terim arasındaki ilişkileri gerdi. Galatasaray'da lige galibiyetle başlasa da sonraki üç maçta beraberlikler aldı ve Şampiyonlar Ligi'nde Real Madrid'e evinde 1-6 mağlup oldu. 22 Eylül 2013'te Beşiktaş'ı 3-0 mağlup etse de yönetimle sorunlar devam etti. Galatasaray yönetim kurulu, Terim ile 2 yıllık sözleşme uzatma kararı alsa da Terim bu teklifi kabul etmedi. 24 Eylül 2013 akşamı Galatasaray Yönetim Kurulu, oy birliği ile görevine son verdi. Yerine Roberto Mancini getirildi. Ayrılık sebebi olarak Başkan Ünal Aysal'ın telefonlarına çıkmaması ve Beşiktaş maçındaki galibiyet primi miktarının kendisinden habersiz belirlenmesine gösterdiği tepki iddia edildi.

Ağustos 2013'te Abdullah Avcı'nın görevinden ayrılmasından sonra TFF'den teklif alarak 2013-14 sezonunda millî takımın oynayacağı 4 FIFA Dünya Kupası eleme maçı için takımın başına getirildi. İlk maçında Andorra'yı 5-0, Romanya'yı 2-0 ve Estonya'yı 2-0 yenerek 3 maçta 3 galibiyet elde etti. Ancak son maçta Hollanda'ya 2-0 yenilerek FIFA Dünya Kupası vizesi alamadı.

Galatasaray'dan ayrıldıktan sonra millî takım ile yoluna devam etme kararı aldı ve 2016 Avrupa Futbol Şampiyonası elemelerinde Türkiye'nin başında yer aldı. Grup maçlarına kötü başlasa da Hollanda'yı 3-0, Çek Cumhuriyeti'ni 2-0 ve İzlanda'yı 1-0 yenerek grubu üçüncü bitirdi. Kazakistan'ın Letonya'yı yenmesiyle Türkiye, en iyi üçüncü olarak Euro 2016'ya doğrudan katılma hakkı kazandı. Ancak turnuvada Hırvatistan'a 0-1, İspanya'ya 0-3 yenilerek kötü bir başlangıç yaptı ve Çek Cumhuriyeti'ni 2-0 yense de gruptan çıkamadı.

Bu başarısız turnuvadan sonra TFF yola Terim ile devam etme kararı alırken, Terim takımda ciddi değişikliklere giderek Arda Turan, Selçuk İnan, Burak Yılmaz, Gökhan Gönül ve Caner Erkin gibi tecrübeli isimleri kadrodan kesti. Özellikle Terim ve Turan arasındaki anlaşmazlık medyada geniş yer buldu. Daha sonra bu oyuncuları millî takıma tekrar alma kararı aldı. 2018 FIFA Dünya Kupası elemelerine de iyi başlamayan takım, Kosova ve Finlandiya galibiyetleriyle şansını sürdürdü. Kosova maçı sonrası yaptığı basın toplantısında Euro 2016 ve Arda Turan'ın Bilal Meşe'ye saldırması gibi konulara değindi. Bu dönemde Arda Turan'ı gazeteci Bilal Meşe'ye yaptığı fiziksel saldırı nedeniyle kadro dışı bıraktı. Alaçatı'da bir mekan basma olayına adı karışan Terim, 'Kebapçıyı önce yumrukladım sonra tokatladım' şeklinde ifade verdi. Kendisine yöneltilen eleştirilerin artması nedeniyle 26 Temmuz 2017'de millî takım yöneticileriyle görüştü ve görevden ayrılabileceğini söyledi. TFF Başkanı bunu kabul etmese de, birkaç gün sonra TFF Yönetim Kurulu Terim'i görevden aldı. Terim, mahkeme kararı sonucu kazandığı bir yıllık maaşı olan 3,5 milyon avro tazminatı Çocuk Esirgeme Kurumu'na bağışladı.

21 Aralık 2017'de Twitter üzerinden yaptığı 'Nerede kalmıştık...@GalatasaraySK' paylaşımıyla Twitter Türkiye tarihinin etkileşim rekorunu kırdı. 22 Aralık 2017'de Galatasaray Başkanı Dursun Özbek ile Florya Metin Oktay tesislerinde 1,5 yıllık sözleşme imzalayarak dördüncü kez Galatasaray'ın başına geçti. 2017-18 sezonunda Galatasaray ile 7. kez lig şampiyonu oldu. 2018-19 sezonunda da lig ve kupa şampiyonluğuna ulaşarak çifte kupa sevinci yaşadı. 25 Mayıs 2019'da Türk Telekom Stadyumu'nda yapılan Süper Lig şampiyonluğu kupa töreninde 2+3 yıllık yeni sözleşme imzaladı. Yeni sözleşmeye göre ilk 2 sezon, sezon başına 18 milyon ₺ kazanacak Fatih Terim'in, sözleşmedeki uzatma opsiyonu kullanılırsa gelecek 3 yılda kazanacağı miktar daha sonra belirlenecekti.

Üst üste gelen 2 şampiyonluğun ardından yeni sezona Akhisar Belediyespor karşısında alınan Süper Kupa'yla başlayan Fatih Terim yönetimindeki Galatasaray, önceki yıllardaki formunu devam ettiremedi. Şampiyonlar Ligi'nde grup sonuncusu olarak elendi ve Türkiye Kupası'nda çeyrek finalde Alanyaspor'a elendi. COVID-19 pandemisinden en çok etkilenen takım oldu ve ligdeki şampiyonluk yarışına havlu attı. Genel olarak oldukça başarısız bir sezon geçirdi. 2020-21 sezonuna ligde 2 galibiyetle başlayan Galatasaray, Fenerbahçe ile kendi evinde 0-0 berabere kaldı. UEFA Avrupa Ligi play-off turunda İskoçya temsilcisi Rangers'a 2-1 yenilerek turnuvadan elendi. Rangers maçından 3 gün sonra çıktığı Kasımpaşa maçında da 1-0 mağlup oldu. Terim, maç sona ermeden soyunma odasına gitti ve maç sonundaki basın toplantısında 'Ben ne Galatasaray'ı bıraktım ne de takımımı bıraktım. Ben sadece maçı bıraktım.' dedi. Bu hareketi basında geniş yankı buldu ve sertçe eleştirildi. Süper Lig'in beşinci haftasında Alanyaspor ile karşılaşan Galatasaray, 1-0 öne geçmesine rağmen Etebo'nun kırmızı kart görmesi sonucu 10 kişi kaldı ve maçı son dakikada yediği golle 1-2 kaybetti. Böylece 3 maçlık bir mağlubiyet serisi yakaladı. 24 Ekim 2020'deki BB Erzurumspor maçında 10 kişi kalmasına rağmen Galatasaray 2-1 kazandı ve mağlubiyet serisini sonlandırdı. Maç sonundaki basın toplantısında Fatih Terim, 'Kimsenin ne arkasındayım ne de yanındayım.' dedi. Galatasaray, 2020-21 sezonunu averajla ikinci tamamladı ve üst üste iki sezon şampiyon olamadı. 10 Ocak 2022 tarihinde, dönemin Galatasaray Başkanı Burak Elmas ile gerçekleştirdiği görüşme sonucunda Galatasaray Teknik Direktörlüğünden ayrıldı.

26 Aralık 2023 tarihinde Panathinaikos ile sözleşme imzaladı. Ancak 17 Mayıs 2024 tarihinde Terim'in sözleşmesi feshedildi. 27 Aralık 2024'te Suudi Arabistan kulübü Eş-Şebab, Fatih Terim'i başantrenör olarak atayarak kendisiyle altı aylık bir sözleşme ve bir yıl uzatma opsiyonu imzaladı. Sözleşmesinin sona ermesi üzerine takımdan ayrıldı.

Kişisel yaşamında, 1982 yılında Fulya Adalet Aksu ile evlendi. Çiftin Merve Terim Çetin ve Buse Terim adında iki kızı bulunmaktadır. 23 Mart 2020 tarihinde COVID-19 testi pozitif çıkan Terim, tedavi gördü ve 30 Mart 2020'de hastaneden taburcu edildi.

Fatih Terim, İtalya devleti tarafından verilen 'Commendatore' nişanına sahiptir. Uluslararası Futbol Tarihi ve İstatistikleri Federasyonu (IFFHS) tarafından 80 ülkede yapılan bir ankette dünyanın en iyi sekiz teknik direktörü arasında yer aldı ve ödülünü 8 Ocak 2001'de Almanya'nın Rothenburg kentinde düzenlenen bir törenle aldı. 2008 yılında UEFA tarafından yılın teknik direktörü ödülüne aday gösterildi ve Eurosport tarafından UEFA Euro 2008'in en iyi teknik direktörü seçildi. Aralık 2008'de World Soccer dergisi tarafından 2008 yılında dünyanın en iyi yedinci futbol menajeri seçildi.

Futbolcu olarak Galatasaray ile 4 kupa kazandı: 2 Başbakanlık Kupası, 1 Türkiye Kupası ve 1 Süper Kupa. Teknik direktör olarak ise Türkiye U-23 Millî Takımı ile 1993 Akdeniz Oyunları'nda altın madalya kazandı. Galatasaray ile toplam 20 kupa kazandı: 1 UEFA Kupası, 8 Süper Lig şampiyonluğu, 3 Türkiye Kupası, 5 Süper Kupa ve 3 TSYD Kupası.